Delatnost i neki rezultati1. Šta je MD "Arhimedes"?
Čas u "Arhimedesovoj" školi
Matematičko društvo "Arhimedes" (ranije: Klub mladih matematičara "Arhimedes") je specijalizovano stručno društvo u oblasti obrazovanja i vaspitanja, koje okuplja prvenstveno darovite mlade matematičare i druge ljubitelje matematike i računarstva raznih uzrasta (učenici osnovnih i srednjih škola, studenti, nastavnici i drugi odrasli koji se bave matematikom) i to na celom području Republike Srbije (najviše u Beo-gradu). Osnovan je 1. oktobra 1973. godine u Beo-gradu. Ima dve kategorije članova: a) odrasli, b) učenici i studenti (podmladak Društva). Do sada je evidentirano preko 28.800 članova (27.100 učenika i 1710 nastavnika i drugih ljubitelja matematike, računarstva i prirodnih nauka). U taj broj ulaze i učenici "Arhimedesovih" škola mladih matematičara, ali ne ulaze članovi Kluba "Misliša" kojih ima ukupno oko 140.000.
Društvo je registrovano prema važećim propisima. Rešenjem Agencije za privredne registre (Registrator udruženja) br. BU 5783/2010 "Arhimedes" je upisan u Registar udruže-nja u skladu sa Zakonom o udruženjima ("Službeni glasnik RS" br. 51/09). Statutom Društva utvrđeni su cilj i zadaci, organizacija, upravljanje i celokupna njegova delatnost. Radom Društva rukovodi Upravni odbor od 11 članova, među kojima su univerzitetski profesori, nastavnici iz osnovnih i srednjih škola, saradnici iz drugih institucija.
2. Čime se bavi MD "Arhimedes"?
"Arhimedes" je poodavno postao pravi specijalizovani centar za darovite mlade matematičare i druge ljubitelje matematke i računarstva sa osmišljenim sistemom rada i obimnim aktivnostima na više sektora:·
Matematičke i računarske škole i kursevi
Stalna "Arhimedesova" škola mladih matematičara (AŠMM); Olimpijska grupa. Dopisna matematička škola, internet škola. Letnje i zimske škole mladih matematičara. Raču-narski kursevi. Specijalizovani kursevi. Matematički praktikum. Matematičke sekcije.
Popularisanje matematike i nauke uopšte
Naučno-popularna predavanja van programa AŠMM (upoznavanje sa velikanima matematike, primene matematike, podsticanje stvaralaštva mladih i dr.). Matematičke priredbe, kvizovi, posela, izložbe, konkursi, promocije (u okviru AŠMM, povodom Dana matematičara Beograda i proslava značajnih godišnjica rada Društva, za vreme matematičkih turnira i u drugim prigodnim prilikama). Prilozi u časopisima i sredstvima javnog informisanja. Upoznavanje škola i nastavnika sa našim i stranim matematičkim i srodnim časopisima.
Matematički turniri i druga takmičenja
Matematički turniri - ekipna prvenstva osnovnih i srednjih škola Srbije u matematici (matematičke olimpijade OŠ i SŠ). Dopisna matematička olimpijada; Internet olimpijada. Masovno matematičko takmičnje „Misliša“. Međunarodni matematički turnir gradova (za Beograd).Stručni skupovi nastavnika (usavršavanje nastavnika)
Matematička tribina za nastavnike matematike. Matematička tribina za učitelje. Računarska tribina. Zimski specijalizovani seminari za nastavnike (tri seminara: matematika, računarstvo, učitelji). Tematski seminari i praktikumi. Letnje i zimske škole (seminari) za nastavnike-mentore za rad sa darovitim učenicima. Obuka nastavnika za dodatni rad i dr. Konsultacije. Saradnja sa školama i drugim organiza-cijama kod nas i u inostranstvu. "Arhimedes" sada ima 13 akreditovanih seminara kod Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja (ZUOV) i MP.
Izdavačka delatnost (Priručna literatura za učenika i nastavnike)
Materijali za mlade matematičare. Zbirke zadataka iz matematike (po razredima, OŠ). Edicija "Matematika u srpskom narodu". Mala nastavna biblioteka "Matematička tribina". Biblioteka "Posebna izdanja". Kolekcija testova iz matematike za OŠ. Metodički priručnici. Časopis "Matematički zabavnik". Kolekcija slika slavnih mate-matičara i fizičara.
Specijalizovana biblioteka (knjige, časopisi)
Enciklopedije, leksikoni, opšti priručnici. Istorija matematike, velikani. Nastava matematike. Udžbenici za sve nivoe matematičkog obrazovanja. Literatura za mlade matematičare. Časopisi. Šah.
Ostali poslovi (Indok, opšti, tehnički)
Informaciono-dokumentacioni, administrativno-knjigovodstveni, tehnički i drugi, sajt.
Napomena: Od 1. novembra 2008. godine promenjen je naziv "firme": umesto Klub mladih matematičara "Arhimedes" novi naziv je: Matematičko društvo "Arhimedes". Raniji naziv Klub "Arhimedes" nije govorio mnogo. Trebalo ga je shvatiti u širem značenju, jer "Arhimedes" je mnogo više od nekakvog kluba, kako po mnogostrukoj delatnosti, tako i po rezultatima koje je ostvario u podsticanju i konkretnom radu na matematičkom obrazovanju mladih i stručnom radu sa nastavnicima (a sve to u neadekvatnim uslovima). To je bila i ostaje svojevrsna "matematička kuća", najveći centar okupljanja ljubitelja matematike kod nas (mladih i odraslih) i to tokom cele godine.
Neke aktivnosti prvi je u Srbiji inicirao, osmislio i uspešno razvio "Arhimedes", pa su kasnije služile drugima za uzor.
"Arhimedes" ostvaruje saradnju sa školama, naučnim i drugim organizacijama u zemlji i inostranstvu.3. Šta je do sada uradio MD "Arhimedes"?
(Stanje 01.09.2011. godine)
Statistički podaci, po pravilu, zamaraju. Međutim, u priči o "Arhimedesu", bez nekih od tih podataka ne može se imati prava slika o doprinosu "Arhimedesa" matematičkom obrazovanju u Srbiji, posebno u Beogradu. A taj doprinos je vrlo značajan.
Evo šta je urađeno za 38 godina, uglavnom na osnovu entuzijazma (u toku prvih 20 godina rada u "Arhimedesu" pojam honorara prosto nije ni postojao):
Održano je oko 55.600 časova za oko 38.840 učenika u "Arhimedesovim" školama mladih matematičara: 37 generacija stalne "Arhimedesove" škole sa ukupno oko 24.850 učenika OŠ i SŠ (svi razredi); 107 letnjih i zimskih škola sa oko 10.000 učenika; 1280 učenika u matematičkim sekcijama i matematičkom zabavištu;
5800 učenika u Dopisnoj školi mladih matematičara (OŠ)
2270 časova za 900 učenika u matematičkom praktikumu (pripremna nastava);
održano 1000 časova na 40 posebnih računarskih kurseva za 600 učenika;
0držano je 80 naučno-popularnih predavanja i 198 "matematičkih" priredbi (kvizovi, izložbe, posela, konkursi, promocije i dr.) sa oko 24.000 prisutnih, gde se posebno ističe izložba u Pedagoškom muzeju povodom 30 godina rada "Arhimedesa"; oko 200 priloga u časopisima i drugim javnim glasilima, na primer: prilozi iz matematike u listovima "Politika Ekspres" (Đačka strana, utorkom), "Kekec", "Dečje novine", "Arhime-desov" kutak u časopisu "Računari" 1998 -1990); upoznate su sve škole u biv. Jugoslaviji sa bitnim podacima za 30 naših i stranih matematičkih časopisa za učenike i nastavnike; održano je 70 matematičkih turnira - matematičkih olimpijada OŠ i SŠ (ekipnih prvenstava Srbije u matematici): 37 za OŠ i 33 za SŠ – ukupno 4.054 ekipe sa 18.318 takmičara; pokrenuto i i šest puta (2006, 2007, 2008, 2009, 2010. i 2011. godine) održano novo masovno matematičko takmičenje "Misliša" sa preko 145.000 učesnika (po ugledu na takmičenje "Kengur"); održana pet puta Dopisna matematička olimpijada za OŠ tokom prvog polugodišta 2006, 2007, 2007, 2008. i 2010. godine (po dva kola i finale) sa oko 6.900 učesnika; Internet matematička olimpijada za đake šestake (69 učenika); organizovano 13 učešća Beograda (360 učenika) na Međunarodnom matematičkom turniru gradova (na kome inače učestvuje preko 100 gradova širom sveta), uključujući i 13 letnjih konferencija-finala Turnira gradova (50 učenika-predstavnika Beograda); sastavljeno 1.380 zadataka za 168.145 učenika na drugim matematičkim takmičenjima; organizovano je takmičenje mladih programera Jugoslavije 1988 -1990. godine u saradnji sa časopisom "Računari" i Mate-matičkom gimnazijom u Beogradu (kvalifikacije tokom školske godine i finale u maju); održano 1.745 predavanja za nastavnike na 955 seminara i drugih stručnih skupova (366 matematičkih tribina za nastavnike matematike u OŠ i SŠ, 55 matematičkih tribina za učitelje, 50 računarskih tribina, 66 zimskih specijalizovanih republičkih seminara (po 27 za matematiku, 27 za računarstvo i 12 za učitelje), 118 kraćih tematskih seminara, 160 pojedinačnih predavanja i 140 instruktivno-konsultativnih sastanaka), na kojima je evidentirano preko 71.000 prisutnih nastavnika, pri čemu su učesnici ovih skupova (preko evaluacionih upitnika i u drugim prilikama) dali najviše ocene za sadržaj i kvalitet svih "Arhimedesovih" seminara i drugih stručnih skupova; svi ovi seminari su akreditovani (kategorija obavezan); napisano je i publikovano više od 350 naslova raznih publikacija u tiražu preko 2,35 miliona primeraka (na primer, samo u specijalizovanoj ediciji "Materijali za mlade matematičare" objavljeno je 152 naslova (tematskih brošura); stvorena je specijalizovana biblioteka sa oko 26.300 knjiga i 5.500 primeraka časopisa (na našem i stranim jezicima), po mnogo čemu jedinstvena na našim prostorima, jedina koja je stalno na usluzi učenicima i nastavnicima.
Kao što se vidi, podaci/rezultati su impozantni.* * *
"Arhimedesov" koncept matematičke škole i drugih aktivnosti dao je izuzetne rezultate.
Nosioci nagrada i drugih priznanja na matematičkim takmičenjima svih vrsta i nivoa kod nas u velikom broju su učenici "Arhimedesovih"matematičkih škola. Slično je kada se radi o međunarodnim takmičenjima iz matematike: Međunarodna matematička olimpijada za srednjoškolce (IMO),Juniorska balkanska matematička olimpijada za starije osnovce (JBMO), Balkanska matematička olimpijada za srednjo-školce(BMO), Međunarodnimatematičkiturnirgradova(MMTG). Poslednjih petnaestak godina većina članova naše državne ekipe su "Arhimedesovci" (u poslednjih 10-12 godina to su članovi "Arhimedesove" Olimpijske grupe) i na tim međunarodnim takmičenjima iz matematike gotovo uvek su svi osvajali medalje. Na primer, na IMO za srednjoškolce u periodu 1992-2011. i BMO u periodu 1995-2011. godine "Arhimedesovci" su od ukupno 150 osvojili tačno 125 medalja za našu zemlju, tj. 83,3% svih medalja!.
"Arhimedesovci" su najuspešniji i na konkursu za upis u Matematičku gimnaziju. Takođe su i uspešni studenti na svim fakultetima. Na primer, studenti generacija na Matematičkom fakultetu u Beogradu tokom poslednjih 5-9 godina bili su isključivo "Arhimedesovci", svojevremeno polaznici "Arhimedesove" Olimpijske grupe (inače, redovni učenici Matematičke gimnazije u Beogradu). Dodajmo da su svih šest/sedam "veličan-stvenih" (iz istog odeljenja Matematičke gimnazije), koji sada studiraju u Kembridžu, bili u "Arhimedesovoj školi i po nekoliko godina (neki i 7-8 godina).
Mnogi uspešni "Arhimedesovci" su i pre upisa u Matematičku gimnaziju ili druge srednje škole bili u "Arhimedesovoj" školi po nekoliko godina (neki od prvog razreda OŠ) i tu su svakako dosta naučili. Međutim, doprinos "Arhimedesa" pomenutim uspesima u javnosti se obično prećutkuje i uglavnom pripisuje matičnoj školi učenika.
Kod "Arhimedesa" su učili i svoje matematičke vidike proširivali mnogi učenici koji su sada već čuvena imena na polju matematike i tehničkih disciplina. Mnogi studiraju ili rade i na prestižnim stranim univerzitetima, a neki su tamo i doktorirali.
Bez preterivanja se može reći da je "Arhimedes" svojevrsni rasadnik uspešnih matematičara, inženjera i drugih stručnjaka. Naravno, odatle ne bi trebalo izvesti zaključak da je za njihov uspeh zaslužan samo "Arhimedes".
O svekolikom doprinosu "Arhimedesa" matematičkom obrazovanju pravi sud mogu dati prvenstveno učesnici u njegovim brojnim aktivnostima. Detaljnije se o uspesima govori u odeljcima "Lična karta", Note about "Archimedes", Uspesi i Olimpijska grupa na "Arhimedesovom" sajtu : www.arhimedes.rs
4. Koje su bitne osobine "Arhimedesovih" aktivnosti?
"Arhimedes" je bio inicijator i realizator niza novih aktivnosti.
Nijedna aktivnost nema slučajni karakter. Pristup svakoj aktivnosti je kompleksan, dugoročan i osmišljen. Visok stručni nivo i kvalitet bitne su karakteristike svih aktivnosti. "Arhimedes" kao saradnike okuplja istaknute nastavnike iz osnovnih i srednjih škola, naše i strane stručnjake sa univerziteta i drugih institucija, prvenstveno entuzijaste. Među saradnicima iz inostranstva su poznati delatnici u aktivnostima kojima se bavi "Arhimedes".
O tome da su ljudi od nauke cenili i cene ono što radi "Arhimedes" govori i činjenica da su njegovi počasni članovi i saradnici-predavači bili korifeji srpske matematičke nauke, sada već počivši matematičari: akademici Đuro Kurepa, Slobodan Aljančić i Tatomir Anđelić, kao i čuveni profesori Dragoslav Mitrinović i Slaviša Prešić.
5. Koji problemi muče "Arhimedes"?
MD "Arhimedes" nema stalnih izvora finansiranja ni adekvatan prostor za rad i biblioteku. Sredstva obezbeđuje prilozima svojih članova i saradnika, izdavanjem publi-kacija, stručnim uslugama i dr. "Arhimedes" nema u radnom odnosu nijednog stalnog radnika.
U minulom periodu društvo nije mnogo učinilo u stvaranju uslova i pomaganju rada Kluba odnosno Društva "Arhimedes", mada je bilo dobrih želja i obećanja. Skoro sve je rezultat volonterskog rada entuzijasta. Za 38 godina postojanja i rada "Arhimedes" je od društva (prvenstveno od Ministarstva prosvete i Ministarstva za nauku i tehnologiju) dobio namenski samo oko 5% sredstava koja su mu bila neophodna i koja je utrošio za svoje aktivnosti. Naime, do pre deset godina troškove zimskih republičkih seminara za nastavnike delimično je pokrivalo Ministarstvo prosvete (kod svih stručnih društava), a učestvovalo je i u troškovima takmičenja (republičkih), dok sada pokriva samo smešnih 5% -10% troškova dva takmičenja republičkog nivoa koja "Arhimedes" organizuje (ekipne matematičke olimpijade OŠ i SŠ Srbije), a za ostala naša takmičenja ne daje ni dinara. Prvi i jedini put u svojoj istoriji, "Arhimedes" je od SGB (Sekretarijat za finansije) dobio jednokratnu finansijsku pomoć za svoje matematičke i računarske tribine u 2005. godini.
Pa, ipak je "Arhimedes" postigao izvanredne rezultate u svim svojim aktivnostima i društvu dao značajan doprinos na polju matematičkog obrazovanja.
Ukoliko bi Republika i Grad Beograd pomogli "Arhimedes", uključujući ga u odgovarajuće sisteme finansiranja obrazovno-vaspitnih i naučno-razvojnih aktivnosti, onda bi i postignuti rezultati bili još veći, šireg i dubljeg dometa.
Ono što je do sada radio i postigao "Arhimedes", s obzirom na uslove, po oceni stručne i školske javnosti, nije baš svakidašnje. Zaista bi bilo interesantno čuti, šta bi to još trebalo da radi i uradi "Arhimedes", da bi mu naša država adekvatno pomogla da stvori što bolje uslove za rad!?
© 1998 - 2011, MD "Arhimedes"